Afokal astrofotoğrafi (Derin uzay)

Merhaba, daha önceki yazımda afokal fotoğraf tekniği ile gezegen çekimlerine değinmiştim. Bu sefer afokal tekniği derin uzay için nasıl uyguladığım konusuna yer vereceğim. Öncelikle belirtmeliyim ki afokal teknik ile özellikle hareket sistemi olmadan derin uzay çekimi yapmak gezegen çalışması yapmaktan çok daha zorlu bir uygulamadır. Bu uygulamadan elbette prime fokus uzun pozlu çekimlerde elde edildiği gibi sonuçlar beklemek doğru olmaz. Bunun nedenlerini kendi yaptığım deneysel çalışmalara da dayananak maddeler halinde sıralamak gerekirse;

1. Derin uzaydan gelen ışık, takip sistemi olmadan yapılacak kısa süreli çekimler için oldukça yetersizdir. Ayrıca mercek yüzeylerindeki yansıma ışığı daha da azaltmaktadır.

2. F odak oranı yetersiz olan teleskoplarla kısa süreli afokal pozlama zaten az olan ışığı iyice azaltacaktır.

3.Fotoğraf makinesinin f değeri yeterince düşük değil ise teleskoptan gelen ışıkta kayıplara neden olacaktır.

4.Çekimlerde alan genişliği için geniş açı göz merceği kullanıldığından distorsiyon etkisi ve mercek içi yansımalar sorun olmaktadır.

5.Büyük sensörlü ve büyük lensli fotoğraf makineleri ile aynı teleskop göz merceği arasındaki exit pupilden kaynaklı optik ilişki,  küçük sensörlü ve lensli makinelere göre geniş açıda daha başarısız parlaklık ile sonuçlanmaktadır. Bu  durum ISO başarımını da azaltmaktadır.

Çekime başlamadan önce iyi bir gözlem planı yapılması ve bir önceki yazıda değindiğim atmosferik görüş koşullarına dikkat edilmesi derin uzay çekimleri için de önemlidir.

390214

M42

Çekim ayarları

Tüm bu faktörleri birlikte değerlendirdiğimde 1200mm f4.7 dobson teleskopta 25mm plössl göz merceğine elimdeki kompak fotoğraf makinesini en geniş açıda f2 ayarında kullanarak 0,5 ile 1 sn arası pozlamada ISO 6400 ayarında çekim yapmayı daha başarılı buldum.

Yazılım desteği

Elde ettiğim resimlerde kenarlara doğru ciddi distorsiyon etkisi ile karşılaştım. Oluşan distorsiyonu yazılımsal olarak düzeltebilmek için teleskop ile yaptığım referans çekimlerden faydalalanarak GIMP yazılımı ile distorsiyonu düzeltme parametrelerini en uygun aralığa getirdim. Bu parametrelerden faydalanarak yaptığım çekimlerdeki eğrilikleri düzelttim.

390845

M22

Unutulmaması gereken bir nokta her resim karesinde ayrı ayrı bu düzeltme yapılmaz ise Deepskystacker gibi programlarla yapılacak görüntü işleme işleminin oldukça başarısız olacağıdır.

Distorsiyonda yaptığım düzeltmeye karşın görüntü kenarlarına doğru yıldız gibi parlak oluşumlarda koma etkisine benzer bir merkezden dışa görüntü bozulmaları ile karşılaştım. Bu durumun mercek içi yansımalardan kaynaklandığını sanıyorum. Bu bozulmaları düzeltmek için de GİMP ten yararlandım.

Yazılım programlarının derin uzay fotoğraf çekimlerinde ne kadar önemli olduğunu vurgulamak için m20 nebulasına ait ham ve işlenmiş karelerden oluşan karşılaştırmalı resimlerini vererek yazımı burada sonlandırıyorum.

M20

M20 (RAW)                                                                               M20

 

 

 

 

 

 

 

M8 Lagoon Nebula

410701  Samyang 300mm f6.3+Olympus E-P5
Barn door tracker (non-motorized)
ISO 6400 , 40X30 sec. 3-5-6.07.2016 – Atabey

5000 ışıkyılı uzaklıktaki Denizkulağı Nebulası Yay Takımyıldızında bulunan güney gökyüzünün parlak bulutsularındandır. Yaklaşık 3 yıl önce takipsiz 1200mm f4.7 dobson aynalı teleskopla 0,6 sn pozlama ile görüntülediğim bulutsuyu bu sefer 300mm f6.3 aynalı lens ve el yapımı motorsuz barn door takip düzeneği ile ISO 6400 ayarında 30 sn. pozlama ile yeninden görüntüledim. Teleskopa oranla 4 kat daha düşük odaklı ve f oranı daha zayıf olan aynalı lense karşın 30 saniye pozlama avantajı ile daha iyi sonuç almak mümkün. Hava günlerdir rüzgarlı olduğundan titreşimsiz ve net görüntü almak zor oldu. 2 gece boyu çektiğim resimlerden 40 tanesini seçerek yukarıdaki görüntüyü elde ettim.

M8 Lagoon Nebula with 300mm f6.3 mirror lens on micro four thirds camera and non-motorized handmade barn door tracker. See, for comparison:  non-motorized 10 inch dobsonian with afocal coupling.

Rosette Nebula

410400Samyang 300mm f6.3 on Olympus E-P5
Barn door tracker (non-motorized)
ISO 12800 – 40X30 sec., 07.04.2016 – Atabey

Bir ay aradan sonra nihayet yeni bir çalışma yaparak Tekboynuz Takımyıldızı`ndaki Rozet Bulutsusu`nu görüntüledim. Ay ışığının olmadığı bulutsuz geceleri beklediğim için belli bir zaman aralığı geçtikten sonra yeni ay çevrimine kadar çalışma yapmak mümkün olmuyor.

Bu ay çalıştığım bulutsu pek parlak olmadığından ve çıplak gözle görülmediğinden 300mm f6.3 aynalı lens ile bulup görüntülemek biraz zor oldu. Bulutsunun fotoğraf makinesinden canlı önizleme ile görülmemesi ve klavuz olacak pek parlak bir yıldız olmaması görüntü karesini ayarlama işini zorlaştırmaktadır.  Fotoğraf kalitesi için ISO ayarını çok yükseltmek istemesem de bulutsu sönük olduğundan 12800`e ayarladım. Kutup yıldızını göremediğim balkondan çalıştığımdan bir miktar netlik sorunu yaşadım.

300mm f6.3 aynalı lens kullanarak 30 saniye pozlama ile motorsuz barn door düzeneği üzerinde çektiğim 40 resim karesini birleştirerek 5200 ışıkyılı uzaklıkta olan bulutsuyu yukarıdaki gibi görüntüledim.

Atbaşı (Horsehead) Nebula

410301    Samyang 300mm f6.3 on Olympus E-P5
Barn door tracker (non-motorized)
ISO 6400 – 40X40 sec., 6.3.2016 – Atabey

Atbaşı Bulutsusu, Orion takımyıldızında Orion kemeri üzerinde karanlık bir bulutsudur. 1500 ışık yılı uzaklıktaki bulutsuda tipik at başı şeklinde gölgelenme dikkati çeker. Bu resimde altta ters şekilde küçük gölge olarak seçilmektedir. Kırmızı renk bölgedeki iyonlaşan Hidrojen`den kaynaklanmaktadır.

Bu çekimde motorsuz barn door düzeneği üzerinde 300mm f6.3 aynalı lensle ISO 6400 ayarında 40 saniye süreyle pozlanan toplam 40 resim kullandım.

M42 Orion Nebula

410200 Samyang 300mm f6.3 on Olympus E-P5
Barn door tracker (non-motorized)  
ISO 6400 – 46X30 sec., 02-03.02.2016  Atabey

Orion nebulası kışın gökyüzünü süsleyen en parlak bulutsulardandır. Nihayet barn door takip düzeneği üzerinde bu nebulayı da görüntüledim. Bu çekimin zorluğu ilk defa kutup yıldızını doğrudan görmeden önceden yapılmış kutup ayarıyla balkondan yapılmasıydı. ISO 6400 ayarında 30 saniye pozlama yapıldı. İki gece boyunca aldığım resimlerden 46 tanesini birleştirerek yukarıdaki görüntüyü elde ettim.

M45 Ülker (Pleiades)

401000        Samyang 300mm f6.3 on Olympus E-P5
Barn door tracker  (non-motorized)
ISO 6400 – 30X40 sec., 3-4.11.2015 Atabey

M45 açık yıldız kümesinin 300mm F6.3 aynalı lens ve el yapımı barn door düzeneği ile elde ettiğim görünümü.

Yıldız kümesindeki mavi renk görülen toz bulutlarını görüntülemek için nispeten uzun poz sürelerine ihtiyaç olduğundan barn door düzeneği üzerinde ISO 6400 ayarında 40 saniye süreyle pozlama yaparak fotoğraflar çektim. Bunlardan 30 tanesini işleyerek yukarıdaki görüntüyü elde ettim.

Yaklaşık 440 ışık yılı uzaklıktaki Ülker yıldız kümesini çıplak gözle de izlemek mümkündür. Ancak yıldızların etrafındaki tozları görüntülemek için uzun poz sürelerinde çekim yapmak gerekmektedir.

Samanyolu (Milky Way Galaxy)

410920      Sigma 60mm f2.8 on Olympus E-P5
Barn door tracker (non-motorized)
ISO 800, 32×30 sec., 6.9.2015 Atabey

Galaksimizin merkezine doğru olan Yay Takımyıldızı`ndaki bir bölgenin görünümü. Yoğun yıldız oluşumları olan bu bölgede sağ kenarda altta M8 ve üstünde M20 nebulası ve resmin sol kenarında küçük şekilde görülen M22 ve bu kümenin sağında alt ortaya doğru M28 küresel yıldız kümesi de dikkati çekiyor. Çekim sırasında el yapımı barn door düzeneği ve 60mm f2.8 lens ile 30 saniye ISO 800 ayarında 32 görüntü aldım.